İNANÇ ve KÜLTÜR TURİZMİ
Kırmızı Ebe
Kızılcahamam, doğal ve termal turizmin yanı sıra inanç ve kültür turizmi açısından da önemli değerlere sahiptir.
1200’lü yıllarda Selçuklu dönemine kadar geçmişi olan bir yapıdır. Kırmızı Ebe’nin; Horasan ereni ve Bacıyân-ı Rûm teşkilatının bir üyesi olarak Hacı Ahmet Yesevî'nin talebelerinden olduğu bilinir. Anadolu’nun İslâm-Türk ülkesi haline gelmesi için kendisinden önce başlatılan seferlere devam eden Anadolu Selçuklu Devleti Hükümdarı Alâaddin Keykubat, Başköy Rum kalesini fethetmek üzere yol üzerindeki Taşlıca köyüne uğrar. Burada, yıllar önce gelip yerleşmiş kadın erenlerden Kırmızı Ebe ve Oğlu Oruç yaşamaktadır. Kırmızı Ebe, Türk askerlerini karşılar ve kendilerine ayran ikram etmek ister. Yayıkta yeni çalkadığı taze ayranı, oradaki taş oluğa döker. Bütün asker de hem ayran içmek hem de kaplarını doldurmak için sıraya geçer. Herkes ayran içip kabını doldurduğu halde, taş yalaktaki ayran hiç tükenmez. Kırmızı Ebe’nin evliyadan olduğu ve O’na Allah tarafından verilmiş bir keramet olduğuna inanılır. Bu arada, ayran içip kaplarını dolduran askerlerle Kırgız Ebe arasında şu diyalog yaşanır:
-Doldurun Gazilerim.
-Doldur Ana.
-Doldurun yavrularım.
-Ana, dolu.
Bütün bir orduyu bir bakraç ayran ile doyurduğu, Sultan’ın kulağına gider ve Kırmızı Ebe’yi huzuruna davet eder. Onda gördüğü kerametten etkilenir ve çevre toprakları oğlu Oruç Gazi’ye yurt olarak bağışlar. Buna dâir Kırmızı Ebe‘ye bir berat verir. Kırmızı Ebe’nin türbesi köyün doğu çıkışında bir tepe üzerinde olup, 2001’de hayırsever bir vatandaş tarafından restore edilmiştir.
Oruç Gazi
Oruç Gazi ve Kırmızı Ebe, Anadolu'nun Türk-İslâm ülkesi haline gelmesinde büyük emeği geçen “Horasan Erenleri”ndendir. Derviş Gazi de denilen bu erenler, Türk ordularından daha önce gelip, Diyâr-ı Rûm olarak bilinen bu topraklara yerleşmişlerdir.
Kırmızı Ebe'nin oğlu olan Oruç Gazi’nin Türbesi, köyün batı ucundaki diğer mezarlığın içinde bulunur. Türbede Oruç Gazi'den başka onun ailesine ait olduğu sanılan üç mezar daha vardır. Eski ve virâne halde bulunan türbe, 2001 yılında klasik Selçuklu tarzında restore edilmiştir.
Şeyh Yunus bin Ahmet Kuzvirânî
Şeyh Ali Semerkandî Hazretleri'nin öğrencisi olan Şeyh Yunus bin Ahmet Kuzvirânî, 780-860 yılları arasında yaşamıştır. Uzun süre Şeyh Ali Semerkandî Hazretleri'nin hizmetinde bulunmuş, en gözde talebesi ve müridi olmuştur. Şeyh, bu durumdan dolayı öğrencisini insanlara faydalı ilimler öğretmesi için Kızılcahamam bölgesine görevlendirmiştir.
Şeyh Yunus bin Ahmet Kuzvirânî, bölgede yaşamaya başlayarak insanlara hitap etmeye, ilim-irfan öğretmeye devam etmiştir. Yaşının ilerlemesi ve bölgede tanınırlığının artmasıyla insanlar kendisine “Yunus Dede” ismi ile hitap etmişlerdir. Yunus Dede, Kızılcahamam İlçesi Kızılcaören Mahallesi'nde vefat etmiştir.
Türbesi Kızılcahamam-İstanbul Yolu üzerinde Kızılcaören Mahallesi'nde bulunmaktadır.
Üçbaş Abdülcemil
Üçbaş köyü, ilçemize 10 km uzaklıkta olup, köye Ankara-Kızılcahamam karayolunun 70. km.sinde Kargasekmez bölgesini çıktıktan sonra Pınar Bölge Trafik Denetleme İstasyon Amirliğinden ayrılan bir yol ile gidilir.
Köyün doğu çıkışındaki türbe, 2007 yılına kadar metruk ve viran bir halde iken Kaymakamlık (ilçe özel idaresi) tarafından restore edilmiştir. Türbe, köyün 500 m doğusunda eski Taşlıca yolu üzerinde ve üç mezarlıktan en küçüğünün içinde bulunur.
Kırmızı Ebe’nin oğlu ve Oruç Gazi’nin kardeşi olarak bilinen Abdülcemil hazretlerinin, Üçbaş’ta yerleşerek burada mücadele edip yaşadığı halk arasında bilinmektedir.
