GENEL BİLGİ
Kızılcahamam'da yerleşimin ne zaman başladığı bilinmemekle beraber, ilk çağlara kadar uzanmaktadır. Önce Hititler daha sonra da sırasıyla; Frigler, Lidyalılar, Persler, Galatlar, Romalılar ve Bizanslıların hâkimiyetinde kalmıştır. 1071 Malazgirt Meydan Muhaberesi’nden sonra Türkler Anadolu'nun her bir yerine akınlar yapmaya başladı ve 1073 yılında Ankara ve civarına gelerek çevreye yayıldı. Anadolu'ya gelerek yerleşen Oğuz Türkleri, Türk boylarının en soylularındandır. Anadolu'ya yerleşen bugünkü Türklerin atalarını teşkil eden Oğuzlar’ın 24 boyunun 2 ana kolunu (12’şer adet) Bozoklar ve Üçoklar oluşturur. Bozok boyları; Kayı, Bayat, Alka-Evli, Kara-Evli, Yazdır, Dodurga, Döğer, Yaparlu, Avşar, Beğdili, Kızık, Karkın olmazk üzere 12 tane, Üçok boyları ise Bayındır, Peçenek, Çavuldur, Çepni, Salur, Eymür, Ala-Yuntlu, Yüreğir, İğdir, Büğdüz, Yuva, Kınık olmak üzere 12 tanedir. Bu Oğuz Boylarının adlarına Kızılcahamam ilçesinde ve çevresinde çok sık rastlamak mümkündür. Malazgirt Zaferi’nden sonra Anadolu'ya yerleşen Oğuz Türkleri bugünkü atalarımızın kökenini teşkil etmektedir.
1071 Malazgirt Zaferi’nden sonra Selçuklu Devleti Anadolu'ya akınlar yaparak 1073 yılında Ankara ve civarını ele geçirmiştir. Selçuklu Devleti’nin yıkılmasıyla, beyliklerin hüküm sürmesinden sonra 1356 yılında Osmanlı Sultanı Orhan Gazi'nin oğlu Süleyman Paşa tarafından alınan Ankara ve civarı Osmanlıların eline geçmiştir. 1356 yılından itibaren Ankara Sancağı’na bağlı bir kaza olan Yabanabad'ın ilçe merkezi Demirciören köyüdür. 1880 yılında ilçe merkezi bugünkü Pazar beldesine nakledilmiş ve 1915 yılına kadar buradan idâre edilmiştir. Yol güzergâhında olması ve şifâlı suların bulunması sebebiyle ilçe merkezi 1915 yılında Pazar beldesinden alınarak Kızılcahamam'a taşınmıştır. Ankara yıllıklarında Kızılcahamam ismi Yabanabad olarak geçmektedir ve eski bir tarihe sahip olan Kızılcahamam’dan Evliya Çelebi Seyahatname’sinde; “On gün yaban ovasında gezdik, bu da Engürü (Ankara) Sancak içinde yüz parça mâmur köyü olan Subaşılıktır ve hafta pazarı olan bir ilçedir.” diyerek bahsetmektedir.
Kızılcahamam ilçesi doğudan Çubuk, batıdan Çamlıdere ve Güdül, kuzeyden Çankırı'nın Çerkeş ve Bolu'nun Gerede ilçesi ile güneyden Ayaş ve Kazan ilçeleriyle çevrilidir. Kızılcahamam İlçesi Ankara merkeze 80 km uzaklıktadır. İlçemizde Kurtboğazı, Eğrekkaya ve Akyar Barajları mevcut olup bu barajlar Ankara'nın içme suyu ihtiyacını karşılayan barajlardır. Akyar Barajı’nın suyu Eğrekkaya Barajı’na ve oradan da Kurtboğazı Barajı’na transfer edilmektedir.
Kızılcahamam İlçesi yeraltı suları bakımından zengindir. Özellikle şifalı kaplıcaları meşhurdur. Kızılcahamam İlçesinde karasal iklim hüküm sürmesine karşın yapılan barajlar ve Karadeniz'e yakınlığından dolayı Batı Karadeniz iklimi özellikleri de görülmektedir. Yağmurlar ilkbaharda yoğun olmakla beraber, ormanlık alanın fazla olmasından dolayı yıl itibari ile yağışlı günler daha fazladır.
Kızılcahamam İlçesinde ortalama nem %66'dır. En yüksek nem kış aylarında %76, en düşük ise eylül ayında %4 olarak tespit edilmiştir. Kızılcahamam ilçesi 1.711.87 km²lik alan üzerine kurulmuş olup, merkezinin rakımı 975 metredir.
Bütün Orta Anadolu’da ilçemiz halkı “Çıtak” olarak tanınmaktadır. Bu kavram ile ilgili farklı bilgiler olmakla en bilinen haliyle; Milli Mücadele yıllarına ait bir rivayete göre Yabanabad halkının bir kısmı savaşa tiftikten örülmüş beyaz bir elbise ile katıldığı için kendilerine “Çiti aklar” denilmiş, zamanla konuşma dilinde “Çıtaklar” olarak kalmıştır. Diğer yandan Çıtak, aslen Oğuz/Çiğil Türklerinin bir kolu veya yerleşik hayata geçen Yörük/Türkmen grupları için kullanılan bir soy/bölge adı olarak kullanılmaktadır. Nitekim Selçuklu döneminden itibaren bölgeye yoğun olarak Çiğil Türklerinin geldiği bilinmektedir.
Kızılcahamam’ın gastronomik kültürü, Ankara yöresinin geleneksel mutfak kültürü ile ilçenin tarım ve hayvancılığa dayalı üretim yapısının birleşiminden oluşmaktadır. Öne çıkan yöresel ürün ve lezzetler arasında; bazlama, gözleme, tarhana, yayık tereyağı, erişte, keşkek, çeşitli yöresel hamur işleri, bal, kuşburnu, maden suyu ve memba suları bulunmaktadır. İlçenin zengin su kaynakları ve Kızılcahamam maden suyu, ilçenin doğal ve ekonomik değerleri arasında önemli bir yere sahiptir.
Kızılcahamam ilçesi, Türkiye'de Sıfır Atık Projesi kapsamında ilan edilen ilk pilot ve örnek sıfır atık ilçesidir. 2019 yılından bu yana Sıfır Atık Projesi kapsamında çevre, geri dönüşüm ve atık yönetimi çalışmaları sürdürülmektedir. Sıfır Atık çalışmaları; çevrenin korunması, kaynakların verimli kullanılması ve sürdürülebilir turizm açısından prestij uygulamalardan biridir.
Kızılcahamam; termal kaynakları, yemyeşil ormanları, millî parkı, yaylaları, gölleri, tarihî ve kültürel mirası, bazalt sütunları, fosil yatakları ve çeşitleri, tüfler, silisleşmiş ağaçlar gibi 250’ye yakın jeosit alanı, yöresel ürünleri ve Ankara’ya yakınlığıyla; sağlık, doğa, kültür ve kırsal turizmin bir arada geliştirilebildiği stratejik bir turizm ilçesidir.
